Summary

Introductie

Een gezonde leefstijl heeft voordelen voor werknemers en werkgevers. Werknemers voelen zich gezonder en de kwaliteit van leven neemt toe. Voor werkgevers tellen de grotere productiviteit, minder verzuim en de kleinere kans op arbeidsongeschiktheid. Een diëtist heeft specifieke kennis over leefstijlgedrag, is gespecialiseerd op het gebied van gedragsverandering en kan worden ingezet bij leefstijlbevordering op de werkvloer. In dit onderzoek staat de volgende vraag centraal: “Wat zijn de wensen en behoeften van bedrijven omtrent de inzet van de diëtist bij leefstijlbevordering?”

Methoden

De gegevens voor dit onderzoek zijn verzameld via twaalf semi-gestructureerde interviews met werkgevers en medewerkers verantwoordelijk voor het gezondheidsbeleid van twaalf grote, middelgrote en kleine bedrijven in Nederland. De uitgeschreven interviews zijn geanalyseerd via open coderen. |

Resultaten

Uit de kwalitatieve analyse komen twee thema’s naar voren: thema 1) ‘gezondheidsmanagement’, met de subthema’s ‘leefstijlbevordering op de werkvloer’, ‘bespreekbaar maken van leefstijl’ en ‘veranderde wetgeving’; thema 2) ‘diëtist in bedrijf’, met de subthema’s ‘samenwerken’, ‘taken en werkzaamheden’, ‘meerwaarde diëtist’, ‘verwachtingen diëtist’ en ‘inbedding in de organisatie’.
Belangrijke bevindingen bij thema 1 waren: binnen bedrijven is leefstijlbevordering divers georganiseerd en heeft in verschillende mate prioriteit, onder andere afhankelijk van leeftijd en gezondheidsprofiel van de werknemers. Belangrijke bevindingen bij thema 2 waren: 1) slechts een enkel bedrijf werkt samen met de diëtist. Redenen om niet samen te werken zijn: de diëtist is niet zichtbaar en financiën, 2) bedrijven lijken een eenzijdig en soms negatief beeld te hebben van de taken en werkzaamheden van de diëtist, 3) de toegevoegde waarde van de diëtist voor bedrijven is onduidelijk; deze zou kunnen zitten in imagoversterking en aantoonbare gedragsverandering van werknemers, 4) voorwaarden voor succes zijn dat de diëtist het product moet kunnen afstemmen op het bedrijf en dat zij hierbij creatief en benaderbaar is, en 5) bedrijven willen het liefst samenwerken met de diëtist op projectbasis.

Conclusie

In het bedrijfsleven is behoefte om samen te werken met een deskundige, maar alleen bij bedrijven waarbij het risicoprofiel op het gebied van leefstijl voor werknemers ongunstig is. Bedrijven zien vooral een rol voor de diëtist bij het uitvoeren van voedingsinterventies, maar ook als aanspreekpunt voor werknemers over gezondheid en voeding. Belangrijk is dat de diëtist laagdrempelig is, werknemers kan aanspreken en daadwerkelijk het verschil kan maken in gedragsverandering bij leefstijl.

Log in

 Inleiding

Een goede mentale en fysieke gezondheid is een voorwaarde voor het verrichten van arbeid; een verminderde gezondheid is een constante risicofactor voor de arbeidsproductiviteit en inzetbaarheid.123Bij bedrijven verschuift de focus van verzuim- en gezondheidsmanagement steeds meer naar duurzame inzetbaarheid.45  Naast het werk (inhoud, omstandigheden, voorwaarden en verhoudingen) is leefstijl een determinant van duurzame inzetbaarheid. Werknemers die zich gezond en fit voelen, zijn over het algemeen productiever, tevredener en verzuimen minder.67
Er is nog veel verbetering mogelijk in de leefstijl van werkenden, uitgaande van de zogenoemde BRAVO-factoren (Bewegen, Roken, Alcohol, Voeding, Ontspanning). 4 Van de werknemers voldoet 73% aan de Nederlandse Norm Gezond Bewegen en 24% aan de fitnorm.8 Werknemers die sporten, melden zich minder vaak ziek en verzuimen korter.9 Van de werknemers heeft 44% overgewicht, van wie 10% obesitas. 6Werknemers met overgewicht verzuimen vaker dan werknemers met een normaal gewicht; werknemers met obesitas verzuimen gemiddeld 1,8 keer…

Mirjam Steenstra:is docent Opleiding Voeding en Diëtetiek en onderzoeker, lid van de kenniskring van het lectoraat Arbeid & Gezondheid, Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN) Josephine Engels en Yvonne Heerkens zijn lectoren van het Lectoraat Arbeid & Gezondheid (HAN). E-mail: Mirjam.Steenstra@han.nl

Literature list
  1. Ewijk C, Horst A van der, Besseling P. Gezondheid loont. Tussen keuze en solidariteit. Den Haag: Centraal Planbureau, 2013.
  2. Otten F, Arts K, Schuring M, e.a. Invloed van werkbelasting op voortijdige arbeidsuittreding ouderen. Economische Statistische Berichten 2012;608-11.
  3. Burdorf A, Berg T van den, Elders L. De invloed van gezondheid en arbeidsomstandigheden op duurzame inzetbaarheid van oudere werknemers. Literatuur en progamma verkenning en participatie en gezondheid. Thema 6 Participatie en gezondheid in relatie tot ouderen en hun arbeidsproductiviteit. Rotterdam: Afdeling Maatschappelijke Gezondheidszorg. Erasmus MC, 2008.
  4. Burdorf A, Robroek S, Beumer P, e.a. (2011). Dossier Duurzame Inzetbaarheid: www.arbokennisnet.nl/images/dynamic/dossiers/organisatie/d_duurzame_inzetbaarheid.pdf. Geraadpleegd op 4 juli 2016.
  5. Klink JJ van der, Burdorf A, Schaufeli WB, e.a. Duurzaam inzetbaar: werk als waarde. Rapport in opdracht van ZonMw ten behoeve van het programma Participatie en Gezondheid. Augustus 2010.
  6. Hooftman W, Klein Hesselink J, Genabeek J van, e.a. Arbobalans 2010. Kwaliteit van arbeid, effecten en maatregelen in Nederland. Zaandam: TNO, 2011.
  7. Thompa E. The impact of health on productivity: empirical evidence and policy implications. In Sharpe A, Hilaire F, Banting K. The review of Economic Performance and Social Progress 2002: Towards a Social Understanding of Productivity. Ottowa: Centre for the Study of Living Standards, 2002.
  8. Hildbrandt VH, Bernaards CM, Hofstetter H. TNO Trendrapport Bewegen en Gezondheid 2000/ 2014. Leiden: TNO, 2015.
  9. Van den Heuvel SG, Boshuizen HC, Hildebrandt VH, e.a. Sporten, type werk, arbeidsverzuim en welbevinden: resultaten van een 3-jarige follow-up studie. TSG 2003;81(5):256-64.
  10. Bungum T, Satterwhite M, Jackson AW, e.a. The relationship of body mass index, medical costs, and job absenteeism. Am J Health Behav, 2003;27:456-62.
  11. Schmier JK, Jones ML, Halpern MT. Cost of obesity in the workplace. Scand J Work Environ Health, 2006;32:5-11.
  12. CBS. Gezondheid en zorg in cijfers 2007. Voorburg: CBS, 2007.
  13. Eysink P, Hamberg – van Rhenen H, Lambooij M. Leefstijl en arbeid in balans: een literatuurstudie naar de invloed van leefstijlfactoren en (sub)cultuur op gezondheid, ziekteverzuim, arbeidsongeschiktheid en productiviteit. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, 2008.
  14. Neovius K, Johansson K, Kark MN e.a.Obesity status and sick leave: a systematic review. Int. J. Obes 2009;33:17-27.
  15. Duivenbode D van, Hoozemans MV, Proper K. The relationship between overweight and obesity, and sick leave: a systematic review. Int. J. Obes 2009;33:807-16.
  16. www.loketgezondleven.nl/gezond-werk/gezondheidsthemas-voor-gezond-werken, geraadpleegd op 4 juli 2016.
  17. Berkhout E, Werff S van der. Studie & Werk 2015. Hbo’ers en academici van studiejaar 2012/13 op de arbeidsmarkt. SEO rapport nr 2015-20, Amsterdam, 2015.
  18. Berkhout EE, Werff SG van der, Smid, TH. Studie & Werk 2011. Hbo’ers en academici van studiejaar 2008/09 op de arbeidsmarkt. SEO rapport nr 2011-29, Amsterdam, 2011.
  19. Academy of Nutrition and Dietetics. Visioning report: Moving forward – A vision for the continuum of dietetics education, credentialing and practice. Academy of Nutrition and Dietetics, Chicago (IL) 2012:1-42.
  20. Steenstra, M. De diëtist in bedrijf! NTVD 2012;5:19.
  21. Yuill K , De Looy A. Health in the Workplace – The role of the Dietitian in Europe. European Federation of the Associations of Dietitians, 2012.
  22. LOOVD. Competentieprofiel voor de opleiding Voeding en Diëtetiek, Landelijk Overleg Opleidingen Voeding en Diëtetiek, 2014.
  23. Boeije H. Analyseren in kwalitatief onderzoek. Denken en Doen. Amsterdam: Boom Lemma Uitgevers, 2005.
  24. Marayuma C, Kimura M, Okumura H, e.a. Effect of a work-based intervention program on metabolic parameters in middle-aged male white-collar workers: A randomized controlled trail. Prev Med 2010;51(1):11-7.
  25. Kim HJ, Hong JI, Mok HJ, e.a. Effect of workplace-visiting nutrition education on anthropometric and clinical measures in male workers. Clin Nutr Res 2012;1(1):49-57.
  26. Daubert H, Ferko-Adams D, Rheinheimer D, e.a. Metabolic risk factor reduction through a worksite health campaign: a case study design. Online J Public Health Inform, 2012:4(2).
  27. Moore TJ, Alsabeeh N, Apovian CM, e.a. Weight, blood pressure, and dietary benefits after 12 months of a Web-based Nutrition Education Program (DASH for health): longitudinal observational study. J Med Internet Res 2008;12:10(4).
  28. Lammers M, Kok L. Kosten-batenanalyse diëtetiek. Amsterdam: SEO-SEO-rapport nr. 2012-76A, 2012.
  29. Voeding Nu. Diëtisten beter klaarstomen voor het bedrijfsleven. Oktober 2013.
  30. Spikmans F. Uitgangspunten voor beleid tegen overgewicht. Waar bemoei jij je mee? Arbo. 2010;20-1.
BESCHOUWING

Bedrijfsleven op de gezonde tour!

Jaren geleden zat ik in een bus waarvan de chauffeur achter het stuur in slaap viel. Waarom viel deze man in slaap?! Dit was voor mij de aanleiding om me als diëtist toe te leggen op het coachen van medewerkers naar een gezondere leefstijl: hoe zorgen we voor energieke medewerkers? De resultaten uit dit onderzoek zijn voor mij herkenbaar. Het is duidelijk dat we als diëtisten nog slagen moeten maken wat betreft onze profilering in het brede speelveld van vitaliteit. Zorg dat je als bedrijfsdiëtist met je verhaal aansluit op de waarden van een bedrijf. Bij de buschauffeur uit mijn voorbeeld zijn die waarden bijvoorbeeld veiligheid en kostenbesparing. De inzet van een diëtist kan daar op termijn voor zorgen.

De beperkte zichtbaarheid van de diëtist is ook een herkenbare conclusie. Laat dus regelmatig je gezicht zien, gebruik humor en spreek werknemers proactief aan op de mogelijkheden die jij biedt! Wees creatief en lok contact uit door workshops te organiseren, kookpresentaties te geven of gezonde hapjes uit te delen. Wijs ook op de uiteindelijke financiële voordelen van de inzet van een diëtist. Een zieke medewerker kost immers al snel zo’n 250 euro per dag. Ik ben ervan overtuigd dat de inzet van de diëtist zich terugbetaalt. Gebruik dit argument dan ook om managers of bestuurders te overtuigen. Onderbouw het met succesverhalen uit de praktijk van medewerkers die zich fitter voelen, van verzuimpreventie of van werknemers die medicatie konden stoppen of afbouwen. Ik begrijp de wens van bedrijven om op projectbasis samen te werken, maar wil er bij de opdrachtgevers toch voor pleiten om na een projectperiode te kiezen voor een meer structurele inzet, in een betaalbare vorm.

Er is in het bedrijfsleven behoefte aan frisse, innovatieve en ondernemende diëtisten, die communicatief vaardig en enthousiast zijn. Ik wil graag samen met jullie het stereotype beeld van de diëtist opfrissen!

Nienke Hulleman bedrijfsdiëtist vital2work