Lees verder
De ramadan is deze week begonnen, op 13 april om precies te zijn. En dat betekent dat het dagelijkse eetpatroon voor veel moslims er even heel anders uitziet. Niet eten tussen zonsopkomst en zonsondergang. Alleen in de avonduren is eten toegestaan. Maar dan? Lukt het alle moslims om zich aan een gezond eetpatroon te houden?
Hans Kraak
gulsah-kayar-turkse-dietist-250x250
Gülsah Kayar

Diëtist Gülsah Kayar kan erover meepraten. In 2017 richtte ze haar eigen praktijk Nutry in Enschede op, waarin ze zich speciaal richt op mensen met een verschillende achtergronden, een multiculturele praktijk. Tijdens de ramadan en vlak voor deze begint, dan gaat het in haar praktijk over het tijdelijk veranderende eetpatroon. ‘Het laatste consult gaan we altijd in op het eten tijdens de vastenperiode’, zegt Kayar. En dat gesprek blijkt nodig, want hoewel de ramadan voor praktiserende moslims een periode van vasten en bezinning is, houdt lang niet iedereen zich aan de religieuze voorschriften, weet ze.

Volproppen

Het vasten gaat nog wel, maar de ontlading na de periode van onthouding, zorgt er bij velen voor dat ze meer eten dan gewoonlijk en of zich volproppen. Bij sommigen is het de gewoonte geworden om in de periode na zonsondergang juist feestelijke maaltijden te bereiden, vooral in het weekend. ‘De ramadan staat voor een periode van 29 dagen waarin het volgens de religie draait om geloof en bezinning, om bewustwording, waarin je ook denkt aan arme mensen. Niet roken en niet drinken, wat sowieso niet past bij het moslimgeloof: in de kern draait het om het onderdrukken van je lusten en wat verleidelijk is, om je geest rust te geven.’

Langzaam eten

Extra veel eten na zonsondergang past niet bij de spiritualiteit van de ramadan, hoewel Kayer weet hoe moeilijk het kan zijn om jezelf in te houden. ‘Als je 18 uur gevast hebt, dan is iedere maaltijd verleidelijk, het is ook een soort beloning. Vooruitlopend op de ramadan adviseer ik mijn cliënten altijd om minimalistisch te zijn, dus niet te veel eten, maar ook niet te veel klaar te maken. Vaak eten mensen te snel, er is dan geen controle. Mijn advies is om langzaam eten. Je kunt dan best van alles wat proeven van wat er op tafel is, maar hou het minimalistisch. Dat is goed voor jezelf, maar ook voor de planeet. Voedselverspilling, omdat je te veel hebt klaargemaakt past ook niet in de opvattingen van het moslimgeloof.’

Gebruikelijke adviezen

Als het op de voedingsadviezen aankomt, dan verschillen die niet van de gebruikelijke adviezen. Behalve niet te veel eten, niet te zwaar, kiezen voor producten die rijk zijn aan gezonde voedingstoffen, zoals groente, fruit en volkoren producten. Dat is voor mensen met een Turkse of Marokkaanse achtergrond nog niet zo eenvoudig. Bij de bakkers wordt vooral wittebrood verkocht, volkoren is sporadisch te vinden. ‘In ieder geval niet in Enschede’, spreekt Kayar uit eigen ervaring. ‘In het westen van Nederland waar de moslimgemeenschap groter is, daar is wellicht al wat meer keuze.’ En als de ramadan begonnen is, liggen de speciale hapjes met honing of siroop, zoals baklava of Marokkaanse koekjes, lonkend in de winkels. ‘Ik adviseer voedingsmiddelen die beter bijdragen aan het verzadigingsgevoel. Neem als snack bij de thee in de avond bijvoorbeeld een met walnoot gevulde dadel en neem als toetje iets op basis van melk in plaats van baklava, zoals rijstepap.’

Adviezen opgevolgd

Kayar heeft de indruk dat haar cliënten haar adviezen in de praktijk aardig opvolgen. ‘Als ze zich houden aan de gezonde keuze voor voedingsmiddelen dan hoor ik dat terug. Ze hebben meer energie en hun stoelgang is bijvoorbeeld beter. Als ze merken dat gezonde voeding werkt, dan passen ze het toe.’
Dieetadviezen voor de Turkse of Marokkaanse gemeenschap zijn ook Kayars praktijk geen overbodige luxe. Meer dan de helft van de gemeenschap heeft te maken met overgewicht of obesitas. Daarnaast lopen er veel mensen met het prikkelbare darmsyndroom haar praktijk binnen. ‘Er is nog veel preventief werk te verrichten.’