Lees verder
Vorige week publiceerde the Lancet de resultaten van de EFFORT studie uit Zwitserland.(1) EFFORT staat voor The Effect of early nutritional support on Frailty, Functional Outcomes, and Recovery of malnourished medical inpatients Trial.
dr. ir. Hinke Kruizenga, ir. Carliene van Dronkelaar, ir. Juul Verstappen, dr.ir. Michael Tieland, prof. dr. ir. Peter Weijs

Het doel van dit onderzoek was om te toetsen of geïndividualiseerde voedingsondersteuning (gericht op eiwit en energie) het risico op ongunstige klinische uitkomsten vermindert bij ondervoede patiënten in het ziekenhuis.

Methode

Dit is uitgevoerd als gerandomiseerd open-label, multicenter onderzoek (8 Zwitserse ziekenhuizen). Patiënten die bij opname als ondervoed (NRS 2002) werden gescreend en naar verwacht >4 dagen in het ziekenhuis zouden verblijven werden geïncludeerd.

De interventiegroep kreeg voedingsondersteuning, gericht op het behalen van de eiwit en energiedoelstelling (per persoon gedefinieerd door diëtisten, uitgaande van 1,2 tot 1,5 gram eiwit per kg en H&B (gecorrigeerd voor gewicht). De controlegroep kreeg het gebruikelijke voedingsaanbod van het ziekenhuis.

In de interventiegroep werd gekozen voor eiwitrijke producten, eiwitverrijkte tussenmaaltijden en receptuur werd aangevuld met eiwitpoeder en drinkvoeding werd ingezet. Sondevoeding of parenterale voeding werd ingezet als de verwachting was dat 75% van het voedingsdoel niet binnen 5 dagen gehaald zou worden.

De primaire uitkomstmaat was een samengestelde score van de volgende maten, gemeten tot 30 dagen na opname: sterfte, opname op de intensive care, heropname in het ziekenhuis, ernstige complicatie (nosocomiale infectie, cardiovasculair probleem, orgaanfalen of achteruitgang van de functionele status (Barthel <10%)). Verder is gekeken naar de opnameduur, eiwit- en energieinname, verschil in lichaamsgewicht en kwaliteit van leven.

Resultaten

Tussen 1 april 2014 en 28 februari 2018 zijn 5015 patiënten gescreend waarvan 2088 patiënten werden geïncludeerd (1050 interventie en 1038 controlegroep).

De interventie liet een significant gunstig effect zien op de samengestelde score. Van de afzonderlijke componenten van deze score was er alleen voor mortaliteit en functionele achteruitgang een significant verschil tussen de interventie- en controlegroep. Er was ook een positief effect op kwaliteit van leven te zien en de inname van energie en eiwit was hoger in de interventiegroep.

Vertaling naar de praktijk in Nederlandse ziekenhuizen

Dit zijn belangrijke bevindingen die het belang aantonen van vroege herkenning en een optimale diëtistische behandeling en een optimaal voedingsconcept in ziekenhuizen.

In de EFFORT studie kreeg de controlegroep geen voedingsinterventie. In Nederland zou deze studieopzet niet goedgekeurd worden door de medisch ethische commissie aangezien de screening op ondervoeding op opname verplicht is en er op wordt toegezien dat de diëtist wordt ingeschakeld bij ondervoede patiënten. Je zou kunnen zeggen dat de voedingszorg in de Nederlandse ziekenhuizen al voldoet aan het protocol van de interventiegroep.

Eiwitbehoefte

De eiwitbehoefte wordt vanaf de derde dag door 70-80% van de patiënten in de interventiegroep gehaald. In Nederland haalt ongeveer 50% van de ondervoede patiënten de eiwitbehoefte op de vierde opnamedag.(2) Daarin lijkt de huidige Nederlandse zorgpraktijk juist weer op de controle groep van deze studie (zie figuur 1).

Figuur 1. Percentage patiënten die gedurende de eerste 10 dagen de eiwitbehoefte haalden. (roze = interventiegroep, blauw=controlegroep)

 

ProIntens onderzoek

De EFFORT studie laat positieve effecten zien maar de interventie maakt op een groot aantal andere uitkomstmaten nog niet het verschil. De EFFORT studie is een pragmatische studie en nog niet een optimale behandeling. Onze verwachting is dat er nog verbeteringen mogelijk zijn in de totale aanpak van vroege herkenning en behandeling van ondervoeding tijdens en na de ziekenhuisopname.

In Amsterdam zijn daarom de voorbereidingen gaande voor het ProIntens onderzoek. In de Amsterdamse ziekenhuizen zal een intensief zorgpad diëtetiek worden geïmplementeerd en getoetst op effectiviteit. In dit onderzoek zal de controlegroep de huidige zorg (met screening en behandeling ondervoeding) ontvangen en zal in de interventiegroep alles uit de kast worden gehaald om de eiwitbehoefte bij alle patiënten te halen. Ook krijgen ze een intensieve diëtistische behandeling in de eerstelijnszorg gedurende drie maanden na de ziekenhuisopname. Een deel van de interventiegroep ontvangt daarnaast nog een beweeginterventie. ProIntens gaat eind dit jaar van start en zal ruim twee jaar duren.

Referenties

  1. Schuetz P, Fehr R, Bachli V, Geiser M et al. Individualised nutritional support in medical inpatients at nutritional risk: a randomised clinical trial. The Lancet (In press).
  2. Stuurgroep Ondervoeding. Resultaten kwaliteitsindicator 8.2.2.A. Behandeling van ondervoeding bij volwassenen 2017.