Lees verder
In 2018 kocht het klinisch chemisch laboratorium van Amsterdam UMC een bomcalorimeter. Na een testperiode is de meting nu ook beschikbaar voor externe aanvragers.
dr.ir. Nicolette Wierdsma, Natascha van Rijssen Msc

Het Amsterdam UMC heeft de afgelopen tien jaren veel ervaring opgedaan met bomcalorimetrie in zowel onderzoek als patiëntenzorg. Deze meting is zeer regelmatig onderdeel van de (para)medische diagnostiek rond vertering en absorptie, zowel bij patiënten op de intensive care, als bij patiënten met gastro-intestinale chirurgie, graft versus host, en bij chronische MDL-patiënten (coeliakie, IBD, short bowel etc). De diëtist is dan de spin in het web voor initiatie, uitvoer en interpretatie.

Wat is bomcalorimetrie?

Bomcalorimetrie is een methode om de energetische waarde van ontlasting te meten. De methode geeft inzicht in de intestinale absorptiecapaciteit van de darm en de totale energetische ’boekhouding’. Ook kan de anabole of katabole toestand van een patiënt ermee worden verklaard.

Calorimetrie meet de warmte van een chemisch of fysisch proces, uitgedrukt in calorieën. Eén calorie is grofweg gelijk aan de warmte-energie die nodig is om de temperatuur van 1 gram water 1 °C te laten stijgen (bij een temperatuur van 15 °C). Bij bomcalorimetrie wordt de verbrandingswarmte van de waterstofcarbonaatreactie (CxHyOz + O2(g) –> CO2(g) + H2O(g)) van een ontlastingsmonster gemeten. Met deze informatie wordt de calorische waarde van de ontlasting berekend.

Hoe meet je?

Gedurende 72 uur worden alle feces van de patiënt verzameld in een vooraf gewogen emmer (+deksel). Tegelijkertijd houdt de patiënt gedurende 96 uur (de verzameldagen plus een dag ervoor) een voedingsdagboek bij, volgens nauwkeurige instructies. Alles wat hij eet of drinkt, moet hij wegen en noteren, zodat je als diëtist de inname van energie en voedingsstoffen kunt berekenen. In het laboratorium wordt de ontlasting gewogen, gemixt, gevriesdroogd en verwerkt in de bomcalorimeter. De procedure is compleet als tegelijkertijd ook het fecale vetverlies wordt gemeten (Van de Kamer-methode), evenals de stikstofuitscheiding (Kjehldahl-techniek) en het percentage droge stof. De zogenoemde ‘rest-energie’ kan dan grofweg worden geïnterpreteerd als koolhydraten. De combinatie van de gegevens van inname en de fecale verliezen (conform de formule: (inname-verlies/inname) x 100%) maakt een schatting van de intestinale absorptie capaciteit mogelijk.

Referentiewaarden gezonde volwassenen

Op basis van onderzoek bij gezonde volwassenen zijn de volgende grove normaalwaarden van ontlasting en afkappunten voor malabsorptie gedefinieerd in de klinische praktijk.

Door toepassing van calorimetrie, samen met het (kwantitatief) bepalen van vet en stikstof (als maat voor eiwit) gehalte in de ontlasting en een nauwkeurige registratie van inname (energie, vet, eiwit, koolhydraat en alcohol) kan een goede schatting verkregen worden van de intestinale absorptiecapaciteit van de darm en is gissen of malabsorptie aan de orde is, verleden tijd. Ook het volume van de feces en het droge stof gehalte zijn diagnostisch van belang.

Meer leren over bomcalorimetrie?

In de cursus TOP MDL van Focus op Voeding komt de bomcalorimetriemeting uitgebreid aan de orde!

Toolkit bomcalorimetrie

Achtergrondinformatie

  1. Kruizenga HM, Wierdsma NJ. Zakboek Diëtetiek, hoofdstuk 7. 2014 VU University Press, Amsterdam
  2. Wierdsma NJ. Overzichtsartikel: Maldigestie en malabsorptie: diagnostiek en de rol van de diëtist. Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Diëtetiek (2017), 72 (3): 23, 12-17
  3. Wierdsma NJ, Peters JH, van Bokhorst-de van der Schueren MA, Mulder CJ, Metgod I, van Bodegraven AA. Bomb calorimetry, the gold standard for assessment of intestinal absorption capacity: normative values in healthy ambulant adults. Journal of Human Nutrition and Dietetics (2014), 27 (suppl 2): 57-64.
  4. Nicolette Wierdsma. To keep a balance in disease specific intestinal insuficiency. Diagnostics and practical nutritional aspects, proefschrift Vrije Universiteit, 12 november 2015

Werkwijze

  1. Stappenplan bomcalorimetrie
  2. Bomcalorimetrie pagina NVKC website
  3. Protocol bomcalorimetrie Amsterdam UMC voor externe aanvragers