Lees verder
Angelique van Empel en Laura van den Bogaard benaderden de NVD om hun kennis te delen. Hun werkomgeving is in de afgelopen dagen veranderd van perifeer ziekenhuis in een centrum voor acute zorg. Ze kregen vragen binnen van diëtisten van andere ziekenhuizen, en delen graag hun kennis en ervaring.
Angelique van Empel

Ons ziekenhuis bevindt zich in het epicentrum van de corona-uitbraak in Noordoost-Brabant. We hebben inmiddels een generiek voedingsbeleid vastgesteld voor de afdelingen waar de coronapatiënten opgenomen zijn. Dit delen we graag.

Voedingsproblematiek van coronapatiënten

Naast de klachten op longgebied, is er ook sprake van atypische klachten zoals misselijkheid, braken, diarree en hevige buikpijn. Ook is er sprake van extreme vermoeidheid. Elke dag hebben we overleg met de gastvrouwen (functie vergelijkbaar met voedingsassistenten) van de verpleegafdelingen. De ervaring leert dat de patiënten een slechte voedingsinname hebben; ze zijn vaak te ziek om te eten en er is veel hulp nodig. Dit geldt voor alle leeftijdsgroepen.

Er wordt vaak gekozen voor zachte/vloeibare voeding. Er wordt meer dan normaal geholpen bij het smeren van brood en het snijden van het eten en er wordt gebruikgemaakt van plastic bekers in plaats van het zwaardere porseleinen servies. De patiënten hebben vaak een zuurstofmasker; omdat het verwijderen van dit masker tijdens de maaltijd vaak resulteert in een onwenselijke dip van de saturatie worden de dranken via een rietje gedronken.

Generiek voedingsbeleid

Om de administratieve last tot het minimum te beperken, worden er geen screeningsinstrumenten meer toegepast in de kliniek. Normaal worden we bij alle patiënten met een positieve SNAQ-score  van > 3 bij de behandeling betrokken. Nu deze informatie niet meer beschikbaar is, hebben we een generiek voedingsbeleid ingesteld. Dit beleid ziet er als volgt uit:

Alle patiënten met uitzondering van patiënten met diabetes mellitus

Algemeen: energie- en eiwitverrijkt dieet

Tussendoor in de ochtend: ½ flesje (vezelverrijkte) drinkvoeding (200 kcal, 10 gram eiwit)

Tussendoor in de middag: energie- en eiwitverrijkt zuivelproduct

Tussendoor in de avond: ½ flesje (vezelverrijkte) drinkvoeding

 Patiënten met diabetes mellitus

Algemeen: eiwitverrijkt dieet

In de ochtend, middag en avond een tussendoortje: e+ kwark naturel, e+ vruchten- of vanillekwark, e+ vruchtenyoghurt of e+ smoothie

 Andere dieetbeperkingen

Eventuele dieetbeperkingen (denk aan lactose-intolerantie of consistentie) worden in acht genomen door de gastvrouw, de informatie uit het elektronisch dossier is hierin leidend.

Alle patiënten ouder dan 70 jaar krijgen bij het ontbijt een flesje compacte drinkvoeding (Fresubin 3.2: 125 ml, 400 kcal, 20 gram eiwit), dit was al standaard beleid en hebben we aangehouden. De extra verstrekkingen en tussenmaaltijden kunnen natuurlijk altijd aangepast worden aan de wens van de patiënt.

Intensive care

Mijn IC-collega’s berekenen van alle IC-patiënten het voedingsvoorschrift, zoals gebruikelijk. Dit geldt voor sondevoeding en TPV rekening houdend met energieleverende substraten zoals propofol en citraat (bij CVVH).

 Afstemming met anderen

Dit generieke voedingsbeleid is besproken met onze teammanager, MDL-arts (voorzitter voedingsteam), contract- en performance manager (verantwoordelijk voor contractbeheer met cateraar Hutten) en de teamleider room & lounge services (Hutten). We hebben goedkeuring van de trombose-arts voor de toepassing van de drinkvoeding binnen het generiek beleid. Hiervoor is geen aparte melding nodig.

Vanwege het wegvallen van de SNAQ-screening hebben we afgesproken dat we elke middag om 13.45 uur naar de afdelingskeukens gaan om te overleggen met de gastvrouwen over stand van zaken en om risicopatiënten te bespreken. Daarnaast houden de gastvrouwen op de vierde opnamedag de inname bij op de voedingsvochtlijst. Dit beoordelen we de dag erna. Op deze manier hopen we zicht te krijgen op de mensen die langer zijn opgenomen.

 Niet-corona afdelingen

Ook op deze afdelingen wordt er tijdelijk niet gescreend op ondervoeding. Vooralsnog krijgen op deze afdelingen niet alle patiënten standaard energie- en eiwitverrijkte voeding. We hebben nu nog onvoldoende zicht op de voedingsproblematiek van de patiënten die er liggen. Ook hier hebben we dagelijks overleg met de gastvrouwen.

Alle diëtisten hebben aan de verwijzers doorgegeven dat er niet wordt gescreend op ondervoeding, en dat het van belang is dat ze ons laagdrempelig mogen / moeten inschakelen.

Inzage dossier

Er is besloten dat we bij signalering van (risico op) ondervoeding door de gastvrouwen mogen starten met dieetbehandeling en dus in het EPD mogen. Daarvoor is geen consultaanvraag van de behandelaar nodig. Hetzelfde geldt voor het starten van de voedingsvochtlijst in het elektronisch dossier. Dit is afgestemd met de voorzitter van de werkgroep medisch.

Scholing gastvrouwen

Cateraar Hutten gaat twintig nieuwe gastvrouwen inzetten. Dit zijn medewerkers van Hutten die elders beschikbaar komen. Zij worden aanstaande maandag geschoold door een van onze collega’s.

Medicatie bij corona

Choloroquine en lopinavir/ritonavir kunnen worden toegepast bij patiënten met het coronavirus. Deze medicatie heeft bijwerkingen in de vorm van maag- darmklachten en psychische klachten.

Bijwerkingen van choloroquine (medicatie voor malaria)

Maag- darmstoornissen (misselijkheid, braken en diarree), hypoglykemie, psychische stoornissen (angst, agitatie, slapeloosheid, verwarring, hallucinatie, psychose, delirium), hoofdpijn, convulsies, polyneuritis en (neuro)myopathie, spierzwakte.

Cardiaal: tijdens langdurige behandeling met hoge doseringen cardiomyopathie en mogelijk optreden van zeldzame hartritmestoornissen, AV-blok, verlengde QT-tijd, T-top afwijkingen op het ECG. Wees daarom terughoudend met voorschrijven van metoclopramide als anti-emetica.

Bijwerkingen van Lopinavir/ritonavir (medicatie voor HIV):

Zeer vaak (>10%): bovenste luchtweginfectie, misselijkheid, diarree.

Vaak (1-10%): hypertensie, onderste luchtweginfectie, overgevoeligheid (o.a. urticaria en angio-oedeem), huidinfecties (o.a. cellulitis, folliculitis, furunkel), maculopapuleuze uitslag, eczeem, dermatitis seborrhoica, jeuk, nachtzweten, lymfadenopathie, braken, dyspepsie, opgezette buik, buikpijn, gastro-oesofageale refluxziekte, gastro-enteritis, pancreatitis, colitis, aambeien, flatulentie, diabetes mellitus, hypertriglyceridemie, hypercholesterolemie, afgenomen eetlust, gewichtsverlies, angst, hoofdpijn (ook migraine), (perifere) neuropathie, duizeligheid, slapeloosheid, spierpijn, gewrichtspijn, rugpijn, spierzwakte en -spasmen, asthenie en vermoeidheid, erectiestoornis, amenorroe, menorragie, anemie, leukopenie, neutropenie, hepatitis, verhoging waarden van ALAT-, ASAT- en γ-GT.

Persoonlijke reflectie

Het is niet te bevatten hoe ons mooie ziekenhuis in recordtijd wordt omgebouwd naar een acute zorg-instelling. Heel veel respect voor de inzet, daadkracht en flexibiliteit van iedereen. Verder ervaar ik ook veel saamhorigheid. Iedereen zet zich voor meer dan 100% in om door deze periode heen te komen.

De werkzaamheden en organisatie veranderen continue, je moet blijven schakelen en bijstellen, dat proberen we zo goed mogelijk te doen. Maar wat we gisteren bedacht hebben is vandaag alweer achterhaald. We zullen, als het haalbaar is, volgende week een update doen over eventuele verder aanpassingen in ons voedingsbeleid.

Verder merk ik dat het veel doet bij mijn collega’s en mij. Het is een onwerkelijke situatie. We proberen goed op elkaar te letten.