Lees verder
JOGG-regisseur Miriam Blom over kansen Jongeren op gezond gewicht brengen is een hele uitdaging. Sinds eind vorig jaar helpt diëtist Miriam Blom haar gemeente Leidschendam-Voorburg als JOGG-regisseur. Haar middelen: kennis, geduld, een netwerk, enthousiasme en goede ideeën.
Wendy van Koningsbruggen

Hoe ben je JOGG-regisseur geworden?

“Ik werkte bij de Schoolkantine Brigade van het Voedingscentrum. Vanuit die rol kwam ik in aanraking met het project Gezonde Sportkantine van Jongeren Op Gezond Gewicht, JOGG. Ik ben me toen gaan bezighouden met het aanbod bij de hockeyvereniging van mijn zoon, en heb eens bij de gemeente geïnformeerd wat zij deden aan de gezondheid van jongeren. Daar kwam niet echt een reactie op. Een half jaar later zochten ze iemand om een plan van aanpak voor overgewicht te schrijven; of ik dat wilde doen. In dat kader heeft de gemeente zich aangesloten bij JOGG. Toen was ik in plaats van projectleider overgewicht ineens JOGG-regisseur.”

 

Wat zijn de eisen voor deze functie?

“Je moet een hbo-achtergrond hebben op het gebied van gezondheidsvoorlichting, voeding, beweging en leefstijl, en interesse hebben voor preventie. Verder moet je gedreven zijn, een netwerk hebben, en goed kunnen lobbyen, organiseren en projectmatig werken. Bovendien moet je een lange adem hebben; het kan namelijk lang duren voor je iets voor elkaar hebt en resultaten ziet. Dat moet je allemaal liggen, want het is wel iets anders dan individuele patiëntbegeleiding. Alle 121 JOGG-gemeentes hebben een regisseur; daarvan zijn er minimaal vier diëtist. Anderen hebben een gvo- of sportachtergrond, maar er zitten bijvoorbeeld ook sociologen en gewichtsconsulentes bij.”

 

Wat is je opdracht?

“Als gemeente sluit je je voor ten minste drie jaar aan bij Jongeren Op Gezond Gewicht. De landelijke JOGG-organisatie ondersteunt door middel van een coach en adviseur. Samen met een beleidsambtenaar van de gemeente maak je als regisseur een plan van aanpak voor jouw gemeente: hoe krijg je zoveel mogelijk kinderen op gezond gewicht? Je moet dus bepalen hoe en waar je je activiteiten wilt uitvoeren. Wij hebben gekozen voor een specifi eke wijk en richten ons daar op kinderen in de leeft ijd van 4 tot 12 jaar. Ik doe dat voor twintig uur in de week. Je kunt bij de JOGGaanpak kiezen uit drie thema’s: DrinkWater, Groente… zet je tanden erin, en Gratis bewegen, gewoon doen. Wij hebben gekozen voor DrinkWater. Leuk detail is dat vandaag in de wijk een waterpomp geplaatst wordt!”

 

Wat houdt de JOGG-aanpak in?

“De JOGGaanpak is, zoals je in het kader kunt lezen, gebaseerd op vijf pijlers. Die moeten terugkomen in je plan van aanpak. Een daarvan is politiekbestuurlijk draagvlak creëren. Dus zorgen dat de plannen in het beleid worden opgenomen, zodat projecten niet stoppen als betrokkenen vertrekken. Ik werk daarom nauw samen met de beleidsambtenaar van de gemeente. Verder werk je met verschillende publieke en private partijen samen. Hiervoor moet je de sociale omgeving in kaart brengen. Via sociale marketingtechnieken zorg je dat je goed aansluit bij je doelgroepen. Verder moet je aanpak doorlopend worden gemonitord en geëvalueerd. De pijler verbinding preventie en zorg houdt in dat er aandacht is voor individuele begeleiding van kinderen met overgewicht en obesitas, in een multidisciplinaire aanpak.”

 

Is de pijler publiek-private samenwerking nog een gevoelig punt?

“Vanuit de JOGGaanpak is het juist belangrijk dat zowel private als publieke partijen betrokken zijn. Zo creëer je nog meer draagvlak. Want veel medewerkers van de bedrijven waarmee je samenwerkt, zijn ook de inwoners van je gemeente. Hier in Leidschendam-Voorburg is Albert Heijn een van de belangrijke partners van de JOGG-aanpak. Gezamenlijk zetten we allerlei activiteiten op touw. Daarmee snijdt het mes aan twee kanten.”

 

Welke ondersteuning krijg je van JOGG?

“Bij de start van je JOGG-aanpak krijg je zes maanden hulp van een JOGG-coach. Verder zijn er JOGG-adviseurs, die je na die zes maanden ondersteunen. Voor het uitwerken van de pijlers kun je bij JOGG ook nog hulp krijgen van diverse experts. Voor de JOGG-regisseur en de verschillende partners zijn er ook trainingen. Daarnaast ondersteunt JOGG met materialen (bijvoorbeeld vlaggen en spandoeken) en sjablonen voor bijvoorbeeld plan van aanpak, factsheets en nieuwsbrieven. Daarnaast worden goede voorbeelden gedeeld, zodat je niet opnieuw het wiel uit hoeft te vinden.”

 

Wat vind je lastig?

“Het is vooral moeilijk om je te beperken. Het grote gevaar is dat je te veel uitwaaiert. JOGG hamert daar ook steeds op: focus, focus, focus. Je hebt immers maar twintig uur; geld voor meer is er niet. Een goede tip die ik kreeg was: doe dingen op de plekken waar de energie zit. Ook is het politieke spel voor mij wel wennen. Maar je leert snel, bijvoorbeeld dat wethouders graag willen meewerken. Dus die moet je uitnodigen voor belangrijke bijeenkomsten of openingen, en ze dan vragen om iets zeggen over de JOGG-aanpak, gezonde voeding en water drinken. Het vereist in elk geval dat je een lange adem hebt. Als je een wijk kiest, zie je pas na zo’n acht jaar verbetering in de BMI.”

 

Is het een pre dat je diëtist bent?

“In mijn uiteenlopende functies heb ik veel ervaring opgedaan. Dat komt nu allemaal goed van pas. Maar ik merk dat het feit dat je diëtist bent niet per se in je voordeel werkt. Het begrip ‘diëtist’ heeft niet altijd een goede associatie. Een collega zocht laatst iemand om voorlichting te geven over het belang van bewegen, in combinatie met voeding op een basisschool. Toen ik het woord ‘diëtist’ noemde, keek ze me heel verbaasd aan. Maar als je eenmaal aan het werk bent, zien mensen je ineens wél als de expert. Maar de kennis over wat een diëtist doet en kan, is in de hoofden van mensen blijkbaar toch beperkter dan wij denken.”

 

Waar ligt dat volgens jou aan?

“Ik ben een tijdje uit de ‘diëtistenwereld’ geweest. Toen ik weer terugkwam, merkte ik dat de focus heel erg is komen liggen op de inhoud. Het lijkt of iedereen vooral zeer technisch diëtist wil worden. Maar daarbuiten is nog een hele wereld waar je als diëtist ook heel goed je werk kan doen. Bijvoorbeeld in de voorlichting. Maar daar zijn ‘dieet’ of ‘diëtist’ niet altijd begrippen die aanspreken. Ik merk meer en meer dat mensen die een gezonde leefstijl willen, niet als eerste denken aan een diëtist. Diëtisten hebben veel concurrentie van anderen die voedingsvoorlichting geven, die blijkbaar toegankelijker of aantrekkelijker zijn.”

 

Werk je veel samen met de diëtisten in je gemeente?

“Ja, dat begint te komen. Je moet elkaar weten te vinden. Waar ik tegen aanliep was dat diëtisten op plaatselijk niveau niet verenigd zijn. Ook zijn de specialisaties niet altijd even duidelijk. Maar als je elkaar eenmaal gevonden hebt, kun je veel voor elkaar betekenen. Zij hebben immers de kennis en ik de contacten. Het is soms lastig om iets op te zetten. Dan is zo’n regisseur een goede contactpersoon. Er zit bij gemeentes best geld, je moet alleen de wegen weten te bewandelen. Dus als je als diëtist iets doet met kinderen en overgewicht, kun je zelf ook eens nagaan of er in jouw gemeente een JOGG-regisseur is.”

 

Waar kun je bij jongeren het beste op aangrijpen?

“Dat ligt een beetje aan de leeftijd. Bij tieners bijvoorbeeld op de schoolkantine. Maar ook op spannende dingen die aansluiten bij hun denkwereld, zoals de #7dagenwaterchallenge, die gericht is op water drinken. Gratis bewegen is ook populair. Morgen is hier de Sport Olympiade. Dan gaan basisscholen met elkaar een sportieve strijd aan. Daarvoor heb ik MJR TOM-lopers geregeld. Dat zijn van die jongens die met zo’n grote tank op hun rug water in bidons komen spuiten. Het waterleidingbedrijf zet een grote watertank neer waar ze uit kunnen tappen. Dat is natuurlijk geweldig! Je moet het leuk maken voor kinderen. Dus het komt ook aan op je fantasie gebruiken. En jouw nieuwe ideeën zijn misschien ook weer bruikbaar voor andere regisseurs.”

 

Wat is de grootste uitdaging?

“Dat zijn er meerdere, maar een belangrijke is de ouderparticipatie. Ouders zijn hardnekkig in hun gedachten. Ze volgen liever hun eigen plan dan dat ze luisteren naar anderen. Binnen de JOGG-aanpak wordt daar ook aan gewerkt. Een van de projecten is De gezonde werkvloer voor gemeentes en organisaties. Daarmee benader je de gezonde omgeving van twee kanten: je spreekt ouders direct aan op hun eigen gedrag en je geeft ze informatie over de JOGG-aanpak. Zo gaat een gezonde omgeving voor henzelf, en via hen voor hun kinderen, steeds meer leven.”

 

Ben je hoopvol gestemd?

“Ik zit nu dertig jaar in het vak en denk wel eens: als je het afmeet aan het aantal kinderen en volwassenen met overgewicht, hebben we het eigenlijk niet zo goed gedaan. Maar ik ben zeker hoopvol. Ik gun kinderen een gezonde leefomgeving, met voldoende kansen om gezond te eten en te bewegen. Daar doe ik graag mijn best voor. De grootste uitdaging is om de gezonde keuze makkelijk te maken. Want je kan niet van mensen verwachten dat ze minder patat gaan eten als ze het voortdurend ruiken en zien, en het bovendien goedkoop is. Dus: de frituur achter de muur en zorgen dat iedereen die lekkere broodjes ziet! Je kunt als gemeente nog zóveel doen. Met hulp van goede regisseurs!”

 

Wat kan een diëtist die dit ook wil, doen?

“Je kunt eens kijken wat jouw gemeente doet op het gebied van gezondheid, jongeren en overgewicht. Het aantal gemeentes dat met de JOGG-aanpak werkt, stijgt. Gemeentes kunnen zich gewoon aanmelden, je hoeft daarvoor nog niets gedaan te hebben. Verder moeten ze voor minimaal zestien uur een regisseur benoemen; het maximum aantal uren wordt bepaald door de grootte van de gemeente. Dus als je interesse hebt, zou ik zeker je gemeentehuis eens binnenstappen.”