Lees verder
Problemen met eten zijn voor patiënten met kanker vaak zeer frustrerend. Begrip en medeleven leveren al veel op. Het is belangrijk dat zorgverleners en naasten daar voldoende oog voor hebben én op één lijn zitten. Een e-learning kan daarbij helpen.
dr. Sandra Beijer, dr. Natasja Raijmakers, Nora Lize, ir. Annemieke Kok, Marlies Lagendijk, Rianne van Lieshout Msc

Patiënten met kanker ervaren vaak problemen met eten. Daardoor kunnen de voorheen prettige momenten van de dagelijkse maaltijden veranderen in een worsteling. Ook hebben eetproblemen een grote impact op sociale activiteiten. Denk aan feestjes en etentjes. Daarnaast sporen naasten de patiënt soms aan om goed te blijven eten. Naasten doen dit uit verantwoordelijkheidsgevoel en bezorgdheid, maar het kan spanningen in de relatie veroorzaken. In het project Hij moet toch eten? van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) werden de psychosociale gevolgen van het moeilijk kunnen eten bij mensen met kanker en hun naasten onderzocht.

Weinig kennis beschikbaar

Patiënt: “Ik word heel gauw boos als ik niet kan eten. Het is elke keer die teleurstelling als het niet lukt. Nootjes vond ik vroeger heerlijk. Nu krijg ik ze niet weg.”
Omdat er weinig kennis beschikbaar was over de psychosociale gevolgen van moeilijk eten bij kanker, startte dit project in 2018 met een interview- en een vragenlijststudie. Hieruit bleek dat mensen met kanker psychosociale gevolgen van het moeilijk eten ervaren gedurende alle fases van de ziekte. Ook na de ziekte en in de de palliatieve fase. Patiënten ervoeren veel emotionele gevolgen van de worsteling met eten en het onbegrip hiervoor vanuit de omgeving. Soms was ook sprake van onbegrip bij zorgprofessionals. De naasten ervoeren emotionele gevolgen vanuit hun verantwoordelijkheidsgevoel en bezorgdheid voor het welzijn van de patiënt.

Professionele ondersteuning

Patiënt: “Ik zou willen dat iemand eens had gezegd: ik kan me voorstellen dat het eten niet smaakt, of ik kan me voorstellen dat je mond zo’n zeer doet dat je niet kan eten.”
Patiënten bleken behoefte te hebben aan erkenning van zorgverleners voor de moeilijkheden met eten en de emoties die hiermee gepaard gaan. Daarnaast blijkt uit meerdere studies dat het belangrijk is om de naasten van patiënten met kanker bij de voedingszorg te betrekken. Naasten grijpen het helpen met eten vaak aan om hun zorg voor de patiënt uit te drukken. Maar als naasten zich vanuit verantwoordelijkheidsgevoel (te) sterk richten op wat de patiënt eet, kan de patiënt zich weer onbegrepen voelen. Wanneer patiënten individueel aangepaste adviezen bij hun voedingsklachten kregen, voelden ze zich ondersteund bij de psychosociale gevolgen van het moeilijk eten. Vooral als zorgverleners hierin multidisciplinair samenwerkten.

E-learning voor zorgverleners

Om zorgverleners te ondersteunen bij het bespreken van  psychosociale gevolgen van het moeilijk kunnen eten bij kanker is een e-learning ontwikkeld. De e-learning is kosteloos beschikbaar op de website www.voedingenkankerinfo.nl/professionals. De e-learning is geaccrediteerd voor diëtisten en verpleegkundigen.

Dit project is gefinancierd met een subsidie van Zorginstituut Nederland. De volgende partners hebben meegewerkt aan het project: de patiëntenorganisaties Hematon, HOOFD-HALS en Longkanker Nederland, de websites/patiëntenplatforms Kanker.nl en Voedingenkankerinfo.nl, de Landelijke Werkgroep Diëtisten Oncologie (LWDO), de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) en de afdelingen Diëtetiek van het UMC Utrecht, Máxima MC Veldhoven en Leids Universitair Medisch Centrum.