Lees verder
FoodforCare is een innovatief voedingsconcept in de zorg, ontwikkeld door én met jongeren met kanker, het Radboudumc en Maison van de Boer.
dr. Manon van den Berg

Nadat jonge kankerpatiënten aangaven ontevreden te zijn over de maaltijden in het ziekenhuis is destijds een Food dreamteam samengesteld. In dit team dachten patiënten, diëtisten en het servicebedrijf gezamenlijk na over hun wensen en ideeën over de maaltijden. Denk hierbij aan smaak, beleving, voedingswaarde, presentatie, logistiek en informatievoorziening. Samen met een Fooddesigner en cateraar zijn deze ideeën uitgewerkt tot het huidige FoodforCare maaltijdconcept. Dit wordt  sinds 2016 binnen alle afdelingen van het Radboudumc geserveerd. FoodforCare bestaat uit zes a zeven kleine, verse, smaakvolle gerechten; ontbijt, shakes, soepen, salades, broodjes, snacks, warme maaltijden, desserts en “snoeptrommeltjes”. De voedingsassistent biedt op gastvrije wijze een keuze uit minimaal drie gerechten per ronde aan.

Hoe te werk gegaan

Nadat de eerste resultaten van het pilot onderzoek naar FoodforCare binnen enkele afdelingen van het Radboudumc positief waren, besloot de Raad van Bestuur om FoodforCare ziekenhuisbreed in te gaan zetten. Hiervoor moest ook nog eerst goedkeuring komen van de Patiënten Advies Raad, Verpleegkundige Advies Raad,  Stafconvent (medici) en Ondernemingsraad. Vanuit de gedachte “persoonsgericht en innovatief” sluit dit maaltijdconcept perfect aan bij de visie van het Radboudumc.

Uitrol

Op 1 oktober 2015 startte de ziekenhuisbrede uitrol. Hier­bij werd gekozen voor een gefaseerd plan waarbij steeds een paar afdelingen tegelijk starten na een voorbe­reidingscyclus van zes weken. Om dit goed te kunnen doen is steeds intensief samengewerkt op verschillende vlakken:

  1. ontwikkeling assortiment op betreffende afdeling (diëtist Radboudumc met cateraar (dieetkok en diëtist);
  2. processen/keukeninrichting (ser­vicebedrijf en cateraar);
  3. personeel en coaching (HRM en cateraar);
  4. informatie management (Informatie Management (IM)/com­municatie (IM, diëtetiek/cateraar).

Driedelig aanbod

Met de patiënten en zorgverleners (specialisten, verpleegkundigen en diëtisten)van de verschillende afdelingen vonden in de voorbereiding gesprekken plaats. Deze gesprekken hadden tot doel om de wensen en behoeften van een ieder mee te nemen. Op basis daarvan zijn nieuwe gerechten en cycli ontwikkeld door de souschef van de cateraar. Op dit moment hebben we zelfs een 6-weekse cyclus. Diëtetiek Radboudumc is steeds uitgebreid betrokken geweest bij het beoordelen en verbeteren van de receptuur. Voor de verschillende diëten/afdelingen zien we grofweg een driedeling van aanbod:

  1. Verschillende maaltijdcycli -afgestemd op specifieke doelgroepen. Waaronder de normale cyclus (energie-en eiwitrijk). Van belang voor patiënten met een risico op ondervoeding of een verhoogde eiwitbehoefte. Hierbij sturen we op minimaal 3 maal per dag 20 g eiwit. Registratie van voedingsinname kunnen we in  het elektronisch patiëntendossier (EPD) bijhouden bovendien wordt inname ten opzichte van behoefte grafisch weergeven voor patiënten met een risico op ondervoeding. Hierdoor kunnen voedingsassistenten nog beter sturen op eiwitbehoefte. Dit hebben we samen met de afdeling IM ontwikkeld. Daarnaast wordt patiënten zelf de mogelijkheid geboden om hun eiwitinname vergeleken met de behoefte bij te houden.
  2. Specifieke diëten worden kenbaar gemaakt via de voedingsorder in het EPD. Deze voedingsorder, welke samen met IM is ontwikkeld, moet voor iedere patiënt die opgenomen is ingevuld zijn. De voedingsorder geeft aan of de patiënt een dieet, aangepaste consistentie of persoonlijke voorkeuren heeft (vegetarisch, halal, ect.). De voedingsassistente vertaalt dit naar de gerechten die geschikt zijn voor de patiënt op basis van de dieetwaaier; deze geeft weer welke gerechten voor deze patiënt geschikt zijn volgens zijn dieet. Bovendien hebben we menukaarten ontwikkelt voor bepaalde diëten, denk aan natriumbeperkt, glutenvrij of  MCT verrijkt/vetbeperkt. Voor elke patiënt is er zo voldoende keuze en extra informatie over hoe hij of zij FoodforCare binnen zijn of haar dieet kan gebruiken. De gerechten die door de patiënt worden gekozen uit de menukaart worden door de voedingsassistente besteld via de Dieetdesk.
  3. Gezonde voeding. Deze maaltijden voldoen aan de richtlijnen gezonde voeding.

Alle maaltijdcycli worden bovendien ieder seizoen bijgesteld op basis van seizoensproducten en de gerechten die passen binnen de bepaalde seizoenen.

De rol van de voedingsassistent is binnen dit maaltijdconcept wezenlijk veranderd; zij dienen patiënten te informeren, stimuleren en coachen bij de “juiste keuze”. Om deze rol goed uit te kunnen voeren worden zij middels een uitgebreid trainingsprogramma geschoold. Dit wordt door de diëtisten van het Radboudumc als door de cateraar zelf verzorgd. Hierbij komen oa. Voedingsleer, dieetleer, patiëntveiligheid en gastvrijheid aan bod.

Succes

Een grote kans was dat we de implementatie van FoodforCare hebben gekoppeld aan wetenschappelijk onderzoek. Uit dit onderzoek is onder andere gebleken dat dit maaltijdconcept in het ziekenhuis een significante verbetering van eiwit- en energie-inname laat zien.1-3  Bovendien blijkt uit patiënt tevredenheid onderzoek dat patiënten het maaltijdconcept erg waarderen. Daarnaast hebben we de voedselverspilling van de ziekenhuismaaltijden kunnen terugdringen van 37% naar 11%.

Lopende onderzoeken

Op dit moment loopt een gerandomiseerde studie waarbij voedingsinname door FoodforCare@home wordt vergeleken met gebruikelijke zorg bij pre-operatieve patiënten. Het eindpunt is de eiwitinname ten opzichte van behoefte. Bovendien kijken we naar voedingstoestand, handknijpkracht, kwaliteit van leven, patiënt tevredenheid en klinische uitkomsten. Resultaten hiervan volgen spoedig. Tevens loopt er een studie naar FoodforCare@home bij oncologische patiënten waarbij we kijken naar het effect van een dergelijk maaltijdconcept op kwaliteit van leven. Ook evalueren we voedingstoestand, fysiek functioneren, voedingsinname, medicatiegebruik, symptomen, patiënt tevredenheid en kosten effectiviteit.

Leerpunt boodschap?

Door samen te werken met veel verschillende disciplines kun je grootse projecten realiseren waarbij ieder zijn specifieke deskundigheid kan inzetten. Samenwerken maakt dat je projecten kunt doen die innovatief zijn en waar je trots op kunt zijn! Dit betreft een samenwerking met patiënten, diëtisten, servicebedrijf, cateraar en IM.

Referenties:

  1. Dijxhoorn, D.N., M.G.A. van den Berg, W. Kievit, J. Korzilius, J.P.H. Drenth and G.J.A. Wanten (2018). “A novel in-hospital meal service improves protein and energy intake.” Clin Nutr 37(6 Pt A): 2238-2245. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2017.10.025
  2. Dijxhoorn, D.N., G.J.A. Wanten and M.G.A. van den Berg (2018). “Developing mealtime interventions: Considerations based on a single center experience.” Clin Nutr 37(4): 1437-1438. https://doi.org/10.1016/j.clnu.2018.04.011
  3. Dijxhoorn, D.N., IJmker-Hemink, V.E., Wanten, G.J.A., M.G.A. van den Berg. Strategies to increase protein intake at mealtimes through a novel high-frequency food service in hospitalized patients. Eur J Clin Nutr 73, 910–916 (2019) https://doi.org/10.1038/s41430-018-0288-6