Lees verder
De onderbouwing van het beleid rond eten tijdens dialyse is beperkt. Bovendien ontbreekt een richtlijn. Waarover is consensus?
Fleur Wijers Msc

Tijdens de hemodialysebehandeling wordt vaak (eiwitrijk) eten aangeboden om de voedingstoestand te ondersteunen. Dit wordt echter afgeraden bij patiënten met een grote bloeddrukdaling of klachten als braken, misselijkheid en diarree. De International Society of Renal Nutrition and Metabolism (ISRNM) heeft verschillende voor- en nadelen van eten tijdens hemodialyse beschreven:1

Voor

  • Hogere eiwitinname
  • Meer zicht op inname van fosfaatbinders tijdens dialyse
  • Afstemming van producten op dieet
  • Hogere patiënttevredenheid
  • Mogelijk anti-katabool effect (door vermindering van anabole resistentie door hemodialysebehandeling)2

Tegen

  • Postprandiale hypotensie (>20 mmHg daling van systolische bloeddruk) doordat tijdens dialyse een deel van het bloed zich buiten het lichaam bevindt (bij eten neemt bloedtoevoer naar maagdarmkanaal toe, waardoor onvoldoende bloed overblijft voor rest van lichaam)
  • Flauwvallen, misselijkheid en maag- en darmklachten door bloeddrukdaling
  • Verminderde efficiëntie van dialyse (in verhouding meer gezuiverd bloed terug naar maagdarmkanaal dan naar rest van lichaam3,4,5
  • Mogelijk verhoogd risico op aspiratie door verminderde alertheid tijdens behandeling door verminderde doorbloeding van hersenen tijdens dialyse (nog niet onderzocht)

In een recente pilotstudie kregen achttien patiënten eiwitrijke maaltijden tijdens dialyse. Er was geen sprake van bloeddrukdalingen.6 Bovendien toont een recente trial (n=48) aan dat het maaltijdmoment geen invloed heeft op het ontstaan van een bloeddrukdaling. De studie geeft wel de aanbeveling om binnen twee uur na de start van de hemodialyse te eten, zodat er tijdig kan worden opgetreden bij complicaties.7

tabel 1 hemodialyse

Conclusie en aanbevelingen

De ISNRM adviseert om patiënten tijdens de dialyse een (eiwitrijke) maaltijd aan te bieden om bij te dragen aan het verbeteren van de voedingstoestand. Eten wordt alleen afgeraden bij patiënten met contra-indicaties (zie tabel 1). Verschillende studies ondersteunen dit advies.

Daarnaast raadt de ISRNM maaltijden met een hoog gehalte aan simpele koolhydraten en een laag gehalte aan cafeïne af.1 De studies waarop deze aanbevelingen zijn gebaseerd, zijn echter uitgevoerd bij een kleine, niet-hemodialysepatiëntenpopulatie. De bewijslast voor deze aanbeveling is dus zeer beperkt, waardoor deze nu nog niet toepasbaar is. Er is meer onderzoek nodig naar de relatie tussen verschillende producteigenschappen (portiegrootte, samenstelling, temperatuur) en de complicaties.

Deze factsheet is geschreven als onderdeel van het vak Advanced Dietetics, in opdracht van Eva Anne Hartman Msc en Manouk Dam Msc, dietisten nefrologie Amsterdam UMC

Literatuur

  1. Kistler BM, Benner D, Burrowes JD et al. Eating during hemodialysis treatment: a consensus statement from the International Society of Renal Nutrition and Metabolism. J Ren Nutr 2018;28(1):4-12.
  2. Tomayko EJ, Kistler BM, Fitschen PJ et al. Intradialytic protein supplementation reduces inflammation and improves physical function in maintenance hemodialysis patients. J Ren Nutr 2015;25(3):276-83.
  3. Kara B, Acikel C. The effect of intradialytic food intake on the urea reduction ratio and single-pool Kt/V values in patients followed-up at a hemodialysis center. Turkish J Med Sci 2010;40(1):91-7.
  4. San Juan Miguelsanz M, Muñoz Pilar S, Santos De Pablos M. Reduction of Kt/V by food intake during haemodialysis. EDTNA ERCA J 2001;27(3):150-2.
  5. Muller-Deile J, Lichtenghagen R, Haller H et al. Online Kt/V monitoring in haemodialysis by UV absorbance: variations during intra-dialytic meals. Blood Purif 2014;37(2):113-8.
  6. Choi MS, Kistler B, Wiese GN et al. Pilot study of the effects of high-protein meals during hemodialysis on intradialytic hypotension in patients undergoing maintenance hemodialysis. J Ren Nutr 2018;29(2):102-11.
  7. Borzou SR, Mahdipour F, Oshvandi K et al. Effect of mealtime during hemodialysis on patients’ complications. J Caring Sci 2016;5(4):277-86.