Lees verder
Op 30 oktober verdedigde Lisa Verberne (Nivel) haar proefschrift ‘Management of overweight and obesity in primary healthcare’. Ze concludeert o.a. dat het gewichtsverlies van patiënten met overgewicht en obesitas na behandeling bij de diëtist beperkt is. Deze conclusie baseert ze op  gegevens van de Nivel Zorgregistratie diëtetiek.
Marieke Plas

Patiënten verloren gemiddeld 3,5% van het lichaamsgewicht, een kwart van de patiënten haalde de aanbevolen gewichtsafname van 5%.  Een vergelijking met behaald resultaat door andere behandelaren ontbreekt.  Ook worden geen redenen van mogelijk uitblijven van resultaten benoemd.

Andere behandelaren

Verberne analyseerde gegevens van 4722 patiënten, behandeld in 56 diëtetiek-praktijken en geregistreerd in de Nivel Zorgregistratie diëtetiek tussen 2013 en 2017. Andere onderzoeken laten zien dat de behandeling door de diëtist kosteneffectief is en bovendien effectiever dan die door andere zorgverleners (1-3). SEO Economisch Onderzoek deed in 2012 een kosten-batenanalyse van de behandeling door de diëtist bij overgewicht en comorbiditeit. Naast gewichtsafname leverde dieetbehandeling ook een belangrijke bijdrage aan een lagere bloeddruk, een lager cholesterolgehalte en een lager bloedglucose. Tevens levert een dieetbehandeling door een diëtist tot een toename van de mentale gezondheid van de patiënten en  een verminderd risico op diabetes (2). De behandeling door de diëtist van patiënten met overgewicht en comorbiditeit levert € 0,4 tot € 1,9 miljard op, over een periode van vijf jaar.

Redenen uitblijven resultaten

Verberne concludeert dat de meeste patiënten met overgewicht de aanbevolen gewichtsafname niet halen na behandeling bij de diëtist en dat dit mogelijk komt door lage therapietrouw. Ook geeft Verberne aan dat de meeste patiënten de aanbevolen behandeltijd van minimaal een jaar niet halen. Verberne suggereert vervolgens dat patiënten de behandeling voortijdig staken. Ze doet echter geen uitspraak over mogelijke redenen hiervoor. Een belangrijke reden kan de maximale vergoeding van 3 uur dieetbehandeling in de basisverzekering zijn. Uit interviews met patiënten van diëtisten komt naar voren dat de reden om de dieetbehandeling voortijdig te staken is dat ze de behandeling niet konden of wilden betalen (4). Ook diëtisten geven aan dat patiënten bij de aanvang van de behandeling de baten van dieetadvisering niet zien. Ze denken bijvoorbeeld dat klachten als vermoeidheid, slaapstoornissen en weinig energie niet met voeding op te lossen zijn. Pas aan het einde van de behandeling kunnen veel patiënten benoemen wat ze aan de behandeling hebben gehad. Hierdoor zijn sommige patiënten bij aanvang van de behandeling (nog) niet bereid om voor de behandeling te betalen, ook al worden ze er zelf beter van (2).

De gemiddelde behandelduur in het onderzoek van Verberne bedroeg 3 uur gedurende 5 maanden. Patiënten die een langere behandeltijd hadden bereikten meer gewichtsverlies. In eerder onderzoek op basis van de Nivel zorgregistratie diëtetiek hadden patiënten die langer dan 6 maanden werden behandeld een klinisch relevant gewichtsverlies van gemiddeld 5,6% (5). Ook in het SEO Economisch Onderzoek 2012 werd geconcludeerd dat een intensievere behandeling door de diëtist meer oplevert. Door de behandelduur per patiënt te vergroten kan zowel een hoger gewichtsverlies als een grotere daling van het cholesterolgehalte en de bloedglucose worden bereikt  (2). Dit is voor een grote groep patiënten echter niet haalbaar, omdat de dieetbehandeling in de basisverzekering hiervoor te beperkt is.

Conclusie te kort door de bocht

De conclusie van Verberne dat het gewichtsverlies van patiënten met overgewicht en obesitas na behandeling bij de diëtist beperkt is, is dan ook te kort door de bocht.

Het proefschrift biedt interessante aanknopingspunten voor verder onderzoek, zoals welke behandelduur leidt, bij welke patiënten(groep) tot optimaal resultaat. En welke factoren spelen een belemmerende rol voor de patiënt bij het opvolgen van de interventie.

Literatuur

  1. Howatson A, Wall CR, Turner-Benny P. The contribution of dietitians to the primary health care workforce. J Prim Health Care. 2015 Dec 1;7(4):324-32.
  2. Lammers M, Kok L. Kostenbatenanalyse diëtetiek. SEO, economisch onderzoek, 2012.
  3. Sun Y, You W, Almeida F, Estabrooks P, Davy B. The Effectiveness and Cost of Lifestyle Interventions Including Nutrition Education for Diabetes Prevention: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Acad Nutr Diet. 2017 Mar;117(3):404-21.
  4. Naumann E, van der Linden A. Waarom stoppen cliënten met de behandeling bij de eerstelijns diëtist. NTVD 2018, 73 (5): 20-1.
  5. Tol J, Swinkels IC, de Bakker DH, Seidell J, Veenhof C. Dietetic treatment lowers body mass index in overweight patients: an observational study in primary health care. Journal of human nutrition and dietetics 2014, 27:426-33.