Lees verder
Diëtisten Arineke Deinum en Petra Jongenelen van Diëtistenpraktijk Amersfoort-Noord ontwikkelden de leefstijlinterventie KeiVitaal. Deze is ontstaan vanuit de wens om als eerstelijnsprofessionals samen mensen te begeleiden naar een gezonde leefstijl. GLI? Daar had toen nog nooit iemand van gehoord!
ir. Caroelien Schuurman

KeiVitaal is een samenwerking met drie gelijkwaardige partners: de praktijkondersteuner (POH’er), de fysiotherapeut en de diëtist. Deinum: “Enkele jaren geleden deden we mee aan de pilot van de BeweegKuur. Deze ervaringen hebben we gebruikt bij de ontwikkeling van KeiVitaal.” De BeweegKuur is een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor de eerstelijnszorg om mensen met een aan (zeer) hoog gewicht gerelateerd risico te begeleiden naar een gezonde leefstijl. Deinum vervolgt: “Bij KeiVitaal kunnen alle drie de professionals hun cliënten doorverwijzen. In de BeweegKuur kwamen de deelnemers via de huisarts. Ook begeleiden we de deelnemers individueel, want de groepsbijeenkomsten in de BeweegKuur vonden we minder goed werken. Je begint met een groep van tien en eindigt met twee deelnemers. Dan wegen de kosten niet op tegen de baten.”

Betrokken partijen

Naast de wens vanuit de eerstelijnsprofessionals om samen te werken bleek ook de gemeente enthousiast. Deinum: “Als diëtisten hadden we al contact met de gemeente door onze betrokkenheid bij B.Slim, een programma voor kinderen. Toen de nieuwe wethouder aangaf dat Amersfoort ook wil gaan voor een gezonde wijk, kwam eigenlijk alles bij elkaar. In 2012 zijn we in Amersfoort-Noord als diëtistenpraktijk begonnen met KeiVitaal (zie kader), samen met de huisartsen/praktijkondersteuners en twee fysiotherapiepraktijken. Om de samenwerking goed van de grond te krijgen, zochten we ondersteuning bij Raedelijn, het ROS (Regionale OndersteuningsStructuren) in onze regio.” Raedelijn adviseert en begeleidt professionals in de eerste lijn en andere betrokken partijen bij het realiseren van samenhangende zorg in de wijken. “Bijvoorbeeld over hoe je in gesprek komt met de gemeente of hoe je een beleidsstuk schrijft. De gemeente steunde ons met subsidie voor overleg, het ontwikkelen van brochures en de algehele organisatie. Vervolgens had de gemeente de wens om KeiVitaal uit te rollen over heel Amersfoort. Hiervoor hebben we, inmiddels als Stichting KeiVitaal, vanaf 2018 een subsidie voor de komende vijf jaar gekregen.”

Diëtetiek verricht maatwerk

Binnen KeiVitaal komen alle deelnemers bij de diëtist. Die stelt in een intake, samen met de deelnemer, een voedingsplan op. Deinum: “De deelnemer krijgt geen standaardprogramma; de dieetbehandeling is individueel en vraaggestuurd. Wat heeft deze deelnemer nodig? Deelnemers komen na de intake iedere vier tot zes weken langs; in ieder geval na drie maanden. Diabeten komen wat vaker dan mensen met alleen overgewicht, afhankelijk van hun eetpatroon en doelen. Het is, zoals altijd bij een dieetbehandeling, maatwerk. De POH’er heeft na een jaar nog contact met de deelnemer om de welzijn- en beweegscore na te vragen. Afhankelijk van het aantal deelnemers organiseren we een supermarktrondleiding.”

Zuinige én zinnige zorg

De kosten voor deelname worden, afhankelijk van de polis van de deelnemer, geheel of gedeeltelijk vergoed door de zorgverzekeraar. Jongenelen: “Met de drie uur vergoeding voor diëtetiek is het puzzelen. Iemand die in september start komt vaak wel uit, omdat je de behandeling over twee kalenderjaren kunt verdelen. Bij een start in januari is dat lastiger. Dan moeten de deelnemers eventueel zelf wat betalen. Als ze in de ketenzorg vallen, zoals bij COPD, CVRM of DM2, gaat diëtetiek niet af van het eigen risico, maar er is wel een maximaal aantal behandelingen. Zuinige en zinnige zorg is het devies, en daar staan wij volledig achter. Maar voor sommige mensen is zinnige zorg wel meer dan drie uur. De kosten voor de fysiotherapeut kunnen worden vergoed vanuit de aanvullende verzekering van de deelnemers. Voor deelnemers zonder aanvullende verzekering die tot de minima behoren stelde de gemeente een subsidiepotje beschikbaar.”

Registratie van resultaten

KeiVitaal draait sinds 2012. Deinum: “We houden bij hoeveel deelnemers er starten, hoeveel er uitstromen, hoeveel er gaan sporten (zelf, bij een vereniging of bij de Buurtsportcoaches) en hoe het gaat met hun welbevinden. We meten als diëtisten gewicht, spier- en vetpercentage en middelomtrek, in ieder geval tijdens de begeleidingsperiode, en we evalueren dat samen met de deelnemer. In eerste instantie wilden we ook bloedglucose en bloeddruk bijhouden. Maar daar zijn we mee gestopt, omdat het te veel moeite kostte om alle betrokkenen dat te laten verzamelen. Bovendien riep het weerstand op bij de zorgverleners.”

GLI-erkenning KeiVitaal

Bij het Loket Gezond Leven van het RIVM kun je een interventie laten erkennen als officiële GLI (Gecombineerde Leefstijlinterventie). Met het erkenningstraject worden de kwaliteit, uitvoerbaarheid en effectiviteit van interventies zichtbaar. Dit helpt zorgverleners om een keuze te maken voor een in te zetten interventie. Er zijn erkenningen mogelijk, van ‘goed beschreven’, ‘goed onderbouwd’ en ‘eerste aanwijzingen voor effectiviteit’ tot ‘goede aanwijzingen voor effectiviteit’ en ‘sterke aanwijzingen voor effectiviteit’.
Deinum: “We wilden oorspronkelijk KeiVitaal laten erkennen als GLI. We hebben het daarom ingeschreven, maar kwamen tot de ontdekking dat alleen het beschrijven van KeiVitaal al zeker 75 tot 100 uur gaat kosten. Die tijd hebben we gewoon niet.” Jongenelen vult aan: “Maar ook zonder erkenning is KeiVitaal uit te rollen in andere plaatsen en goed naast de GLI te gebruiken. Er is ook al belangstelling vanuit andere plaatsen in Nederland, maar door de voorbereidingen voor de invoering van de GLI is dat wat gestagneerd.”

 

Wie doet wat in KeiVitaal?

De huisarts signaleert, selecteert, motiveert en verwijst mensen met een verhoogd GGR, COPD, CVRM, of DM2 en een inactieve leefstijl door naar een leefstijladviseur.

De praktijkondersteuner (POH’er) vervult meestal de rol van leefstijladviseur, het centrale aanspreekpunt voor de deelnemers. Maar ook de diëtist of fysiotherapeut kan deze rol vervullen. Via de huisarts, Directe Toegankelijkheid Fysiotherapie of Diëtetiek komt een deelnemer bij de leefstijladviseur. Deze begeleidt en coacht de deelnemer op het gebied van voeding, bewegen en gedragsverandering.

Alle deelnemers worden doorverwezen naar een diëtist en een fysiotherapeut.
De diëtist stelt in een intake het voedingsplan op, samen met de deelnemer. Daarop volgen individuele consulten. Het aantal verschilt per deelnemer. Bij voldoende belangstelling wordt een supermarktrondleiding georganiseerd.
De fysiotherapeut brengt de wensen en mogelijkheden voor bewegen van de deelnemer in kaart en doet onder andere een inspanningstest. Dit ‘Beweegplan op maat’ heeft de volgende opties:

  • Een zelfstandig beweegprogramma:sporten bij een sportaanbieder in de buurt.
  • Een opstartprogramma(voor deelnemers met een hoog GGR): de deelnemer gaat zelf aan de slag, onder begeleiding van de fysiotherapeut.
  • Een begeleid beweegprogramma(voor deelnemers met een zeer hoog GGR): de deelnemer gaat eerst twee keer per week in groepsverband bewegen, onder begeleiding van een fysiotherapeut. Na verloop van tijd gaat de deelnemer zelfstandig bewegen. Het uiteindelijke doel is doorstroming naar het reguliere sportaanbod. Daarvoor bestaat intensieve samenwerking met de buurtsportcoaches.

KeiVitaal duurt een half jaar tot een jaar.