Lees verder
Onlangs publiceerde sportdiëtist Vera Wisse een tweet over detox. Een paar uur later verscheen er op Instagram een aanbeveling voor het detox-programma van LijfStijl diëtisten. De redactie vroeg ze om met elkaar in discussie te gaan aan de hand van twee stellingen.
Marjolein van Dop, Monique Ammerlaan, Vera Wisse Msc

Stelling 1 – Het volgen van een detox-programma onder begeleiding van een diëtist is verantwoord.

LijfStijl diëtisten

“Het volgen van een detox-programma is verantwoord, zolang het een milde vorm is: een kortdurend programma van gezonde en onbewerkte voeding met voldoende energie en veel groente en fruit. Vooral voor mensen bij wie het zelf niet lukt om gezond(er) te gaan eten kan dit een goede aanzet zijn.

Detoxen is erg populair en er is een groot aanbod. De ene detox is echter de andere niet. Er zijn veel ongezonde programma’s waar diëtisten niet achter zouden mogen staan. Door als diëtist zelf een programma aan te bieden, kun je voorkomen dat mensen vanuit een heel ongezond eetpatroon een streng detox-programma gaan volgen, wat nadelige effecten op het lichaam kan hebben. Als je goed begeleidt met een volwaardig voedingsschema, is het verantwoord. We bereiken zo ook de mensen voor wie de drempel om naar de diëtist te gaan normaal gesproken te hoog is. Daarbij kun je als diëtist ook mensen afraden om te starten met een detox.

We benadrukken dat je als diëtist je kennis moet gebruiken en daarnaar moet handelen. Dit betekent dat een detox niet voor iedereen geschikt is. Maak het persoonlijk, kortdurend en zeker niet te streng.”

Vera Wisse

“De term ‘detoxen’ wordt gebruikt om een tijdelijk voedings- of leefpatroon aan te duiden waarmee je toxinen kwijtraakt en je fitter voelt, dan wel gewicht verliest. Als klap op de vuurpijl krijg je volgens de meeste programma’s een betere huid, mooier haar, word je slimmer en bovenal aantrekkelijker. Cool. Ja, er hopen zich potentieel giftige stoffen op in je lichaam gedurende je leven (vetmassa). Denk aan zware metalen, zoals lood en kwik, en weekmakers in plastic.

Gelukkig hebben we de EU, die controle houdt op het gebruik van potentieel toxische stoffen. Én hebben we als mens een fantastisch systeem om te detoxen: je darmen, lever, nieren en huid. Zij zorgen ervoor dat de meeste onnodige stoffen worden verwijderd. Detoxen is dus niet nodig. Voel je je prettiger na een weekje detox? Dan is dat waarschijnlijk het effect van gezond gedrag, en niet van de boerenkool-appel-rode biet-spinaziesapjes. Detox is dus niet effectief.

Daarnaast is er een risico op een tekort aan voedingsstoffen. Ook is er een risico dat die toxinen die je juist wilt kwijtraken bij snel gewichtsverlies in de bloedbaan terechtkomen en daar meer schade aanrichten dan dat ze zouden doen wanneer ze opgeslagen waren in je vetmassa.”

Stelling 2 – ‘Detoxen’ wordt niet wetenschappelijk ondersteund en is niet evidence based; het zou daarom geen onderdeel mogen uitmaken van diëtistisch handelen.

Vera Wisse

“Als diëtist ben je een paramedicus. Dat betekent automatisch dat je dient te handelen volgens de wet en volgens de richtlijnen die door de beroepsgroep of -vereniging zijn vastgesteld. Als er géén richtlijn voor een specifieke situatie is, of als de behandeling niet werkt, ga je over tot evidence based handelen. Ofwel: je kijkt wat op basis van relevante literatuur en (actuele) onderzoeken een mogelijk alternatieve behandeling is. Voor geen enkele aandoening staat detoxen in een richtlijn. Noch is er gedegen wetenschappelijk onderzoek dat het effect of nut van detoxen heeft aangetoond. Niet als het gaat om het verwijderen van (potentiële) gifstoffen, en niet als het gaat om blijvend gewichtsverlies.

Er zijn wel onderzoeken, maar die kennen veel nadelen: het zijn dierstudies, er waren onrealistisch hoge doseringen van toxinen toegediend aan dieren, het ging om hele kleine onderzoeksgroepen, er was geen controlegroep, er was geen randomisatie enzovoort. Hoewel er stoffen zijn die wellicht een effect kunnen hebben vanwege hun bindende eigenschappen aan zware metalen – zoals koriander, chlorella en pectines – is er absoluut geen bewijs dat het gebruik hiervan voor mensen een gezondheidsbevorderend effect heeft. Kortom: het is niet evidence based. Daarom zou een diëtist deze methodieken niet in de beroepspraktijk moeten toepassen.”

 

LijfStijl diëtisten

“Een duidelijke definitie van ‘detoxen’ lijkt er niet te zijn. Detoxen is dus nogal een algemeen begrip, omdat er heel veel verschillende vormen zijn. Er is tot op heden geen wetenschappelijk onderzoek dat laat zien dat detoxen voordelen heeft, maar er zijn ook geen nadelen aangetoond. Dat detoxen niet wetenschappelijk ondersteund wordt en niet evidence based is, vinden wij geen reden om het als diëtist niet te mogen aanbieden en/of begeleiden. Wij horen juist van mensen terug dat zij zich na een detox-programma fitter voelen en minder behoefte aan snoep, koffie en alcohol hebben.

Om te voorkomen dat mensen een onverantwoord detox-programma gaan volgen, kun je als diëtist vanuit je kennis en praktijkervaring een verantwoord detox-programma opstellen met een volwaardig voedingsschema. Hiermee valt het niet onder diëtistisch handelen, maar kun je wel mensen begeleiden die daar behoefte aan hebben en die anders niet naar de diëtist zouden gaan. Na de detox kun je als diëtist bovendien een persoonlijk behandelplan opstellen, om mensen op de langere termijn te adviseren.”