Lees verder
De COVID-19 werkgroep van de NVD ontwikkelde dit behandelplan na ziekenhuisopname. Dit document is versie 2 (dd 20-04-2020) en zal, indien nodig, worden aangepast naar de nieuwste inzichten.
Brigitte Wieman, Jose Tiebie, Herma ten Have Msc, Anke Kalisvaart, dr. ir. Hinke Kruizenga, Sytske Runia, Jolande van Teeffelen, Wineke Remijnse - Meester

De analyse van de diëtist – ICF

ICF COVID

Doelgroepen

Diëtist in medisch specialistische revalidatiecentra

Begeleidt patiënten

  • na of nog met COVID-19 die zijn overgedragen vanuit het ziekenhuis van verpleegafdeling na IC opname en/of direct vanaf de IC
  • Revalidanten waarbij COVID-19 is vastgesteld.

Diëtist in ouderenzorgcentra

begeleidt patiënten

  • na of nog met COVID-19 die zijn overgedragen vanuit het ziekenhuis van verpleegafdeling en/of IC.
  • bewoners waarbij COVID-19 is vastgesteld.

De eerstelijnsdiëtist

begeleidt  patiënten die

  • zijn overgedragen vanuit het ziekenhuis van verpleegafdeling en/of IC.
  • zijn overgedragen vanuit het verpleeghuis of revalidatiecentrum.
  • in thuisquarantaine ziek zijn geweest en worden verwezen door huisartsenpraktijk of door een andere zorgprofessional  zoals fysiotherapeut, oefentherapeut, (wijk)verpleegkundige.

Tijdelijke zorg- en herstelhotels

In de regio’s ontstaan initiatieven onder verantwoordelijkheid van de  Regionaal Overleg Acute Zorg  (ROAZ). Deze tijdelijke zorg- en herstelhotels worden ingezet voor de opvang van herstellende patiënten met coronavirus. Wie op deze locaties verantwoordelijk is voor de paramedische zorg zal per regio verschillen en is wellicht niet altijd meteen goed geborgd.

Zorg dat je als diëtist wordt betrokken bij zo’n tijdelijk (regionaal) zorg- en herstelhotel en stel dan een generiek voedingsbeleid op omdat het wellicht om grote groepen gaat. Kijk hier voor een voorbeeld uit Bernhoven.

Medisch specialistische revalidatie

In de medisch specialistische revalidatie centra worden patiënten opgenomen om te revalideren na IC opname. Door de vroege start van deze revalidatie is de revalidant zwak en kwetsbaar, waarbij begeleiding bij sondevoeding, slikproblematiek en deconditionering na langdurige beademing de belangrijkste speerpunten lijken te zijn. Als diëtist is het belangrijk een generiek basis voedingsbeleid voor de afdeling op te stellen, waarbij gestreefd wordt naar voedingsadvies op maat voor elke revalidant. Werk nauw samen met de fysiotherapeut en zorg voor overleg momenten met verpleging en revalidatiearts. Zorg voor een actieve rol van de diëtist op de afdeling, ook al is dit wellicht niet fysiek bij de revalidant.

Overdracht uit het ziekenhuis

Een overdracht bevat de volgende informatie: naam, geboortedatum, telefoonnummer, BSN-nummer, relevante medicatie en de belangrijkste punten uit de diëtistische diagnose, het beloop en het behandelplan.

De vraag aan de diëtist die de overdracht ontvangt om hier zo snel mogelijk op te reageren, zodat de verwijzend diëtist lijn weet dat het in goede orde is ontvangen. Heb je geen overdracht ontvangen neem dan zelf contact met de afdeling diëtetiek van het ziekenhuis, verpleeghuis, of revalidatiecentrum. Ook de machtiging voor dieetpreparaten wordt via het facilitaire bedrijf overgedragen.

Een voorbeeld van een overdrachtsformulier uit de toolkit transmurale overdracht van de Stuurgroep Ondervoeding.

 

 Diëtistisch onderzoek

Algemeen

Medische gegevens, prognose, multidisciplinair doel behandeling, hulpvraag

Antropometrie

  • Gewichtsverloop, lengte, BMI
  • VVM en VVMI; als het meten van de VVM niet mogelijk is, pas dan bij patiënten met overgewicht/obesitas de formule van Gallagher toe.

Assessment

  • Criteria voor diagnose van ondervoeding en sarcopenie  GLIM criteria
  • Overweeg gebruik te maken van een assessmentinstrument zoals PG-SGA of MNA

Risico op refeeding

Vanwege de mogelijke fatale gevolgen is het belangrijk de risicopatiënt vóór het (her)starten van enterale voeding te screenen op het risico op het refeedingsyndroom. Wees hiervoor vooral op bedacht als patiënt met COVID-19 in thuisisolatie (heeft) moet(en) uitzieken. Lees hier het refeeding protocol in de eerstelijnszorg van Careyn.

De patiënt heeft risico op refeeding bij de aanwezigheid van één óf meer van de volgende kenmerken:

  • BMI < 16 kg/m2
  • > 15% ongewenst gewichtsverlies in de laatste 3-6 maanden
  • > 10 dagen geen / te verwaarlozen (geschat < 100 kcal per 24 uur) voedingsinname
  • Lage elektrolyt plasmawaarden (kalium, fosfaat, magnesium) voor start voeding

Of de patiënt heeft twee óf meer van de volgende kenmerken:

  • BMI < 18,5 kg/m2
  • > 10% ongewenst gewichtsverlies in de laatste 3-6 maanden
  • > 5 dagen geen / te verwaarlozen (geschat < 100 kcal per 24 uur) voedingsinname
  • Geschiedenis van alcohol- of medicatiegebruik waaronder gebruik van insuline, chemotherapie, zuurremmers of diuretica

Medicatie

Aandacht voor medicatie die van invloed is op voedselinname (pijnmedicatie, cytostatica, antibiotica, neuroleptica, insuline, orale antidiabetica) of metabolisme (corticosteroïden).

Medicatie die ingezet wordt bij het coronavirus: chloroquine en lopinavir/ritonavir. Deze medicatie heeft bijwerkingen in de vorm van maag-darmklachten en psychische klachten.

Voeding(sinname)

  • Voedingsanamnese door diëtist en/of registratie door verpleging, mantelzorg of patiënt met Meet & Weet wat je patiënt eet
  • in kaart brengen symptomen die de voedingsstoffenbalans beïnvloeden: anorexie, misselijkheid, braken, diarree, slik-, kauwproblemen, reuk- en smaakverlies en maagontledigingstoornissen.
  • Eetlust; maak gebruik van een VAS score-eetlust
  • Berekenen energiebehoefte volgens WHO formule, minimaal 30% toeslag, individueel bepaald, houd rekening met inflammatie en mogelijk gewenste gewichtstoename.
  • Berekenen eiwitbehoefte op basis van de VVM; minimaal 1,5 gram eiwit per kg VVM. Zie hiervoor de uitleg en standard operating procedures van het Nutritional Assessment Platform. Als het meten van de VVM niet mogelijk is pas dan de formule van Gallagher toe. Bij patiënten met ondergewicht of een gezond gewicht ga dan uit van minimaal 1,3 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht.
  • Vocht: minimaal 1,5 liter met een correctie bij grote verliezen zoals koorts, diarree, braken.
  • Vitamines en sporenelementen volgens aanbeveling, tenzij er bewezen deficiënties zijn.

Kwaliteit van leven / positieve gezondheid

Positieve Gezondheid is een manier om breder naar gezondheid te kijken. De eenvoudige  test.mijnpositievegezondheid.nl is een hiervoor een gespreksinstrument. Het helpt bespreken en kiezen wat voor een persoon belangrijk is.

Dit begeleidingsdocument geeft tips en handvatten hoe een gesprek te voeren met volwassenen die moeite hebben met (begrijpend) lezen.

Doelstelling behandeling diëtist

Dieetbehandeling bij patiënten met of herstel van Covid-19 (met of zonder ziekenhuis opname) draagt bij, in combinatie met beweging, aan een goed gewicht en een gunstige lichaamssamenstelling c.q. opbouw van spiermassa.

  • Verbeteren voedingstoestand en/of voorkomen van verdere verslechtering van de voedingstoestand.
  • Verbeteren van de voedingsinname conform berekende behoefte.
  • Stimuleren van de optimale combinatie van voeding en beweging.
  • Persoonlijke doelen.

Bij beperkte levensverwachting (< 2-3 maanden) comfortvoeding; een voedingsadvies dat erop gericht is dat de patiënt zich zo comfortabel mogelijk voelt: zowel fysiek, sociaal, emotioneel als spiritueel. Zie voor meer informatie Covid-19 en palliatieve zorg

 

Samenwerking met andere paramedici

Op indicatie zullen andere zorgprofessionals worden ingeschakeld zoals fysiotherapeut, ergotherapeut, logopedist en psycholoog. Zorg dat je goed blijft afstemmen met alle professional die betrokken zijn.

Om op een veilige manier te communiceren tussen zorgverleners kan gebruik gemaakt worden van de SiiloZorgmailZorgdomein of een andere online tool.

Fysiotherapie

Voor een effectieve en optimale behandeling is de samenwerking tussen de fysiotherapeut/oefentherapeut  en diëtist noodzakelijk. Het gezamenlijk opstellen en evalueren van de doelen is van essentieel belang. Met name in instellingen, bijvoorbeeld bij de medisch specialistische  revalidatie, kan de fysiotherapeut ook onderdeel zijn in de uitvoer van het voedingsadvies. Zo kan na training direct worden toegezien op inname van een eiwitrijk product.

Logopedie

Na langdurige beademing is er vaak sprake van slikklachten en verminderde kauw/slikspierkracht en een slecht zittend kunstgebit. Consistentie moet daarop aangepast worden.

Rapportage naar huisarts

De diëtist stuurt binnen 10 werkdagen na het eerste en laatste consult, of zoveel eerder als noodzakelijk, de begin- dan wel de eindrapportage aan de verwijzer/behandelend arts, bestaande uit de medische de aanleiding voor de verwijzing, de diëtistische diagnose, de behandeldoelen en een behandelplan. Stuur een cc naar de fysiotherapeut/oefentherapeut.  Bekijk hier de richtlijn rapportage van diëtist naar huisarts

 

 Evaluatie behandeling

  • Voedingsinname uitgedrukt als percentage van de berekende behoefte energie en eiwit en is voldoende als minimaal 100% van de energiebehoefte en eiwitbehoefte wordt behaald.
  • Gewicht en gewichtsverloop
  • Functionaliteit en lichaamssamenstelling
  • Ziekteverloop
  • Voedingsgerelateerde klachten
  • Barrières
  • Mate waarin individuele behandeldoelen van de patiënt zijn behaald
  • Zo nodig behandeling bijstellen

De diëtist geeft de BMI, lichaamssamenstelling (VVMI) en % inname van behoefte na iedere evaluatie door aan de fysiotherapeut.

Literatuur